Yangın Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Yangın risk değerlendirmesi, işyerindeki yangın tehlikelerini belirleme ve önleme sürecidir. İSG Kanunu gereği zorunludur. **Risk Değerlendirmesi Nedir?** Risk değerlendirmesi şu soruları cevaplar: - İşyerinde hangi yangın riskleri var? - Bu riskler ne kadar ciddi? - Kimler risk altında? - Mevcut önlemler yeterli mi? - Hangi ek önlemler alınmalı? **Risk Değerlendirme Ekibi:** Ekip şu kişilerden oluşmalıdır: - İşveren veya işveren vekili - İş Güvenliği Uzmanı - İşyeri hekimi - Çalışan temsilcisi - Bölüm yöneticileri - Teknik elemanlar **Risk Değerlendirme Adımları:** **1. Tehlikelerin Belirlenmesi:** Her alanda şunlar incelenir: - Elektrik tesisatı ve ekipmanları - Yanıcı ve parlayıcı maddeler - Isı kaynakları (fırın, kalorifer vb.) - Üretim prosesleri - Depolama alanları - Bakım-onarım faaliyetleri - Atık yönetimi - İnsan faktörü (sigara, ihmal vb.) **2. Risklerin Analizi:** Her tehlike için: - **Olasılık:** Ne sıklıkta gerçekleşebilir? - Çok düşük (1): 5 yılda bir - Düşük (2): Yılda bir - Orta (3): Ayda bir - Yüksek (4): Haftada bir - Çok yüksek (5): Her gün - **Şiddet:** Gerçekleşirse etkisi ne olur? - Çok hafif (1): Küçük maddi hasar - Hafif (2): Hafif yaralanma, orta hasar - Orta (3): Ağır yaralanma, büyük hasar - Ağır (4): Kalıcı sakatlık, çok büyük hasar - Çok ağır (5): Ölüm, işyeri kaybı - **Risk Skoru:** Olasılık x Şiddet **Risk Skor Matrisi:** - 1-4: Düşük risk (yeşil) - 5-9: Orta risk (sarı) - 10-15: Yüksek risk (turuncu) - 16-25: Çok yüksek risk (kırmızı) **3. Mevcut Kontrollerin İncelenmesi:** - Yangın söndürme ekipmanları var mı? - Ekipmanlar yeterli mi? - Bakımları düzenli yapılıyor mu? - Yangın alarmı var mı? - Acil çıkış yolları uygun mu? - Personel eğitimli mi? - Acil durum planı var mı? - Denetimler yapılıyor mu? **4. Ek Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi:** Yetersiz bulunan her alan için: - Ne yapılmalı? - Kim sorumlu? - Ne zaman tamamlanacak? - Bütçe ne kadar? - Öncelik sırası nedir? **5. Dokümantasyon:** Risk değerlendirme raporu şunları içermelidir: - İşyeri bilgileri - Değerlendirme ekibi - Değerlendirme tarihi - Belirlenen tehlikeler - Risk skorları - Mevcut kontroller - Önerilen kontroller - Aksiyon planı - Ekler (fotoğraflar, çizimler vb.) **6. Uygulama ve İzleme:** - Aksiyon planı uygulanmalı - İlerleme düzenli takip edilmeli - Tamamlanan işler işaretlenmeli - Değişiklikler belgelenmeli **7. Gözden Geçirme:** Risk değerlendirmesi şu durumlarda güncellenmeli: - Yılda en az bir kez - Yangın veya kaza sonrası - Yeni makine/ekipman alımında - Proses değişikliklerinde - Bina değişikliklerinde - Yeni personel istihdamında **Özel Alanlar İçin Değerlendirme:** **Ofisler:** - Elektrik ekipmanları - Mutfak aletleri - Kağıt depolaması - Sigara içme **Üretim Tesisleri:** - Makineler - Yanıcı maddeler - Kaynak işlemleri - Isı prosesleri **Depolar:** - Malzeme yığınları - Forklift operasyonları - Aydınlatma - Havalandırma **Mutfaklar:** - Pişirme ekipmanları - Yağlar - Havalandırma - LPG/doğalgaz **Risk Azaltma Hiyerarşisi:** 1. **Eliminasyon:** Tehlikeyi ortadan kaldır 2. **İkame:** Daha az tehlikeli olanla değiştir 3. **Mühendislik kontrolü:** Otomatik sistemler 4. **İdari kontroller:** Prosedürler, eğitim 5. **KKD:** Son çare olarak koruyucu ekipman **Örnek Risk Değerlendirme:** **Tehlike:** Elektrik panosunda aşırı ısınma **Olasılık:** 3 (orta) **Şiddet:** 4 (ağır - yangın çıkabilir) **Risk Skoru:** 12 (yüksek risk) **Mevcut Kontroller:** - Yıllık elektrik kontrolü var - Yangın tüpü 5 metre mesafede **Öneriler:** - Termal kamera ile aylık kontrol - Otomatik yangın söndürme sistemi kurulumu - Personele elektrik güvenliği eğitimi - Pano önünü engelleyen malzemeleri kaldır **Sorumlu:** Bakım Müdürü **Termin:** 30 gün **Bütçe:** 15.000 TL **Yaygın Hatalar:** - Sadece kağıt üzerinde yapılması - Sahada inceleme yapılmaması - Çalışan görüşlerinin alınmaması - Aksiyon planının uygulanmaması - Düzenli güncelleme yapılmaması - Yeterli dokümantasyon eksikliği **Risk Değerlendirme Faydaları:** - Yangın riskini azaltır - Yasal yükümlülükleri yerine getirir - Proaktif önlemler alınmasını sağlar - Çalışan farkındalığını artırır - Maliyetleri optimize eder - Sigorta primlerini düşürür - Şirket itibarını korur Risk değerlendirmesi bir kez yapılıp unutulan değil, sürekli güncellenen canlı bir dokümandır. Düzenli ve titiz risk değerlendirmesi yangın önlemenin temelidir.